Anadolu Selçuklu Devleti
Anadolu Selçuklu sultanlığı
1. Kuruluş ve İznik dönemi
Anadolu Selçuklu Devleti, Malazgirt sonrasındaki siyasî ortamda Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın Anadolu’daki hâkimiyetiyle ortaya çıktı. Kuruluş tarihi kaynaklarda 1075 ve 1077 olarak farklı biçimlerde gösterilir. İlk önemli merkez İznik’ti. 1096’dan itibaren Haçlı Seferleri’nin başlaması ve Bizans’la ilişkiler, devletin askerî ve siyasî tercihlerini etkiledi; Konya giderek esas başkent konumuna yükseldi.
2. I. Kılıç Arslan ve Haçlı Seferleri
I. Kılıç Arslan, Birinci Haçlı Seferi sırasında yoğun askerî baskıyla karşı karşıya kaldı. Haçlı ordularının Anadolu’dan geçişi ve kıyı bölgelerindeki siyasî denge, Selçuklu denetimindeki toprakların biçimini değiştirdi. Anadolu’nun iç kesimlerinde şehirlerin ve yolların korunması, Bizans ve diğer Türkmen beylikleriyle mücadele kadar önemli hâle geldi.
3. Ticaret, medrese ve kervansaraylar
Özellikle I. Alâeddin Keykubad döneminde Konya, Kayseri, Sivas ve Alanya gibi merkezlerde ticaret, imar ve sanat faaliyetleri güçlendi. Kervansaraylar uzun mesafeli ticaret yollarını desteklerken medreseler ilim hayatına katkı verdi. Taş süsleme, çini, ahşap işçiliği ve mimaride Anadolu’ya özgü kalıcı eserler ortaya çıktı. Liman politikaları ve ticaret antlaşmaları, devletin sadece askerî değil ekonomik bir güç olma çabasını gösterir.
4. Kösedağ ve çözülme
1243 Kösedağ Savaşı’nda Moğollara yenilgi, Anadolu Selçuklu yönetiminin bağımsız hareket kabiliyetini ciddi biçimde sınırladı. İlhanlı etkisi arttı; taht mücadeleleri, yerel beyliklerin yükselişi ve mali sorunlar devleti parçaladı. Sonun hangi yıl olarak gösterileceği kaynaklardaki hanedan ve fiilî hâkimiyet tanımlarına göre değişebilse de 1308 yaygın kullanılan bitiş tarihidir.
Önemli tarih ve olaylar
Süleyman Şah’ın Anadolu’daki yönetimi
Birinci Haçlı Seferi
I. Alâeddin Keykubad dönemi
Kösedağ Savaşı
Hanedanın sona erişi için yaygın tarih